geologische kaarten

In de geologie wordt vaak oude literatuur aangehaald en soms is het moeilijk inzicht te krijgen in de geologische omstandigheden van de vindplaatsen of regionale geologische gebieds beschrijvingen. Een moderne kaart voldoet dan niet; de vindplaats staat niet meer vermeld, is verdwenen of door andere inzichten is de bodem anders benoemd of geologisch ingedeeld. In dat geval bieden oude kaarten uitkomst.

Wat betreft de Nederlandse collectie: Onderzoek aan de onze bodem heeft al vroeg in de 19e eeuw geleid tot een geologische kaart van Nederland. De oudste kaart van ons land is gemaakt door W.C.H. Staring in 1844. Echter de provinciale geologische kaart van Groningen is nog ouder en stamt uit 1837. Daarna is in 1852 een commissie ingesteld om een volledige gedetailleerde geologische kaart van Nederland te maken. Niet veel later, in 1855, viel deze commissie wegens onenigheid uit elkaar en kreeg Staring de opdracht om de geologische kaart alleen te voltooien. Deze kaart verscheen tussen 1857 en 1867. Een tweede vrijwel ongewijzigde herdruk verscheen in 1888. Nadien zijn verschillende pogingen ondernomen om een geheel bijgewerkte kaart te publiceren, maar het duurde tot in de twintiger jaren van de vorige eeuw voordat hieraan begonnen werd. De laatste kaartbladen van deze serie op een schaal van 1:50.000 verschenen in de 2e Wereldoorlog. Deze serie is ook de laatst verschenen vrijwel volledige serie geologische kaarten van Nederland. In 1964 verscheen het eerste kaartblad van een geheel nieuwe serie, maar deze serie wordt niet afgemaakt. In 2000 verscheen het laatste kaartblad. In de tussenliggende tijd zijn slechts 18 kaarten gepubliceerd.
Van Nederland zijn op deze pagina alle geologische overzichtskaarten gemaakt door Staring en de Rijks Geologische Dienst / Geologische Stichting / TNO - Geologische Dienst Nederland op een schaal van ten minste 1:600.000 beschikbaar.

Uitsluitend voor Nederland hebben we ook de topografische/militaire kaarten uit de 19e en vroege 20ste eeuw toegevoegd. Het betreft de kaarten van de topografische inrichting van het ministerie van Oorlog. Dit vergemakkelijkt de studie van vindplaatsen genoemd in de werken van Staring en de Rijksopsoring van Delfstoffen.

De kaartencollecties hieronder zijn over het algemeen online beschikbaar bij diverse online archieven en onderzoekscentra in binnen- en buitenland en in sommige gevallen bij antiquariaten, verenigingen en particulieren. Deze collectie bestaat uit 'officiële' geologische kaarten, maar ook schoolkaarten, atlaskaarten en internetkaarten van Nederland, de ons omringende landen en van Europa. Over het algemeen zijn deze kaarten slecht toegankelijk. Wij hopen met de presentatie op deze pagina in deze leemte te voorzien.

Lijst van beschikbare geologische - en andere verwante kaarten van Nederland, zijn buurlanden en Europa. Kaarten zijn ingedeeld volgens de landsgrenzen uit de tijd waarin deze vervaardigd zijn.

Soort: B = Bodem, G = Geologisch, H = Hoogte, L = Landbouw, M = Geomorfologisch, R = Reliëf, T = Topografisch