geologische kaarten
In de geologie wordt vaak oude literatuur aangehaald en soms is het moeilijk inzicht te krijgen in de geologische omstandigheden van de vindplaatsen of regionale geologische gebieds beschrijvingen. Een moderne kaart voldoet dan niet; de vindplaats staat niet meer vermeld, is verdwenen of door andere inzichten is de bodem anders benoemd of geologisch ingedeeld. In dat geval bieden oude kaarten uitkomst.
Wat betreft de Nederlandse collectie: Onderzoek aan de onze bodem heeft al vroeg in de 19e eeuw geleid tot een geologische kaart van Nederland. De oudste kaart van ons land is gemaakt door W.C.H. Staring in 1844. Echter de provinciale geologische kaart van Groningen is nog ouder en stamt uit 1837. Daarna is in 1852 een commissie ingesteld om een volledige gedetailleerde geologische kaart van Nederland te maken. Niet veel later, in 1855, viel deze commissie wegens onenigheid uit elkaar en kreeg Staring de opdracht om de geologische kaart alleen te voltooien. Deze kaart verscheen tussen 1857 en 1867. Een tweede vrijwel ongewijzigde herdruk verscheen in 1888. Nadien zijn verschillende pogingen ondernomen om een geheel bijgewerkte kaart te publiceren, maar het duurde tot in de twintiger jaren van de vorige eeuw voordat hieraan begonnen werd. De laatste kaartbladen van deze serie op een schaal van 1:50.000 verschenen kort na de 2e Wereldoorlog. Deze serie is ook de laatst verschenen volledige serie geologische kaarten van Nederland.
In 1964 verscheen het eerste kaartblad van een geheel nieuwe serie, maar deze serie wordt niet afgemaakt. In 2000 verscheen het laatste kaartblad. In de tussenliggende tijd zijn slechts 18 kaarten gepubliceerd.
Behoudens de kaarten van P. Tesch uit de eerste helft van de twintigste eeuw en de gedetailleerde versie 1:50.000 van de onvoltooide recente reeks, zijn op deze pagina's alle overige belangrijke en zeldzame kaarten te raadplegen. Van de recente geologische kaarten is alleen een versie in de schaal van 1:600.000 beschikbaar.
De kaartencollecties hieronder zijn allen online beschikbaar bij diverse online archieven en onderzoekscentra in binnen- en buitenland en in sommige gevallen bij antiquariaten. Deze collectie bestaat uit 'officiële' geologische kaarten, maar ook schoolkaarten, atlaskaarten en internetkaarten van Nederland, de ons omringende landen en van Europa. Over het algemeen zijn deze kaarten slecht toegankelijk. Wij hopen met de presentatie op deze pagina in deze leemte te voorzien.
Lijst van beschikbare geologische kaarten van Nederland, zijn buurlanden en Europa.
| Jaar | Naam | Auteur | Soort |
| NEDERLAND | |||
| 1844 | Proef eener geologische kaart van de Nederlanden; 1:600.000 | W.C.H. Staring | G |
| 1857-1867 | Geologische kaart van Nederland; 1:200.000 (1e druk) | W.C.H. Staring | G, H |
| 1860 | Schoolkaart voor de natuurkunde en de volksvlijt van Nederland; 1:200.000 | W.C.H. Staring | B, G, L |
| 1881 | Schoolkaart; 1:1.150.000 | P.H. Witkamp | G, H |
| 1888-1889 | Geologische kaart van Nederland; 1:200.000 (2e druk) | W.C.H. Staring | G, H |
| 1985 | Geologische en geomorfologische kaart van Nederland | Rijks Geologische Dienst / Alterra | G, M |
| 2010 | Geologische kaart, geomorfologische kaart, bodemkaart, Actueel Hoogtebestand Nederland; 1:600.000 | TNO-NITG / Alterra / Rijkswaterstaat | B, G, M, R |
| Provincies en regio's | |||
| 1837 | Kaart van de provincie Groningen; ca. 1:110.000 | A. Smit van der Vegt en G. Acker Stratingh, Med. Doct. | G |
| 1874 | Bodemkaart Utrecht; 1:350.000 | J. Kuyper | B |
| 1881 | Atlas van Nederland en zijn bezittingen (provincie kaarten) | N.W. Posthumus en Dr. J.M. van Bemmelen | B, G |
| 1917 | De Peel: Oppervlakte van het Tertiair; 1:200.000 | Rijksopsporing van Delfstoffen | G |
| Gemeenten | |||
| 1836 | Groningen; ca 1:10.000 | A. Smit van der Vegt en G. Acker Stratingh, Med. Doct. | G |
| 1860 | Winschoten; 1:10.000 | Statistieke commissie voor de zaken van den landbouw te Winschoten | G |
| 2009 | Winterswijk; 1:25.000 | M. van den Bosch en F. Brouwer | B, G, R |
| BELGIË | |||
| 1853 | Carte géologique de la Belgique et des contrées voisines; 1:800.000 | A. Dumont | G |
| 1950-1971 | Bodemkaart van België; 1:600.000 | B | |
| 2000? | Geologische kaart van België; 1:2.000.000 | BGD | G |
| Vlaanderen | |||
| 2011 | Tertiair geologische kaart van Vlaanderen; 1:600.000 | DOV | G |
| DUITSLAND | |||
| 1821 | General Charte von Teutschland; 1:2.300.000 | C. Keferstein | G |
| 1843 | Geologische Karte von Deutschland und den anlieg; 1:4.600.000 | H. Credner | G |
| 1869 | Geologische Karte von Deutschland | H. von Dechen | G |
| 1885 | Geologische Karte von Deutschland; 1:3.750.000 | Meyer | G |
| 1894 | Geologische Karte von Deutschland | F. A. Brockhaus | G |
| 2004 | Geowissenschaftliche Karte der Bundesrepublik Deutschland; 1:2.000.000 | L. Lahner en M. Toloczyki | G |
| Niedersachsen | |||
| 2000 | Geologische Übersichtskarte von Niedersachsen; 1:500.000 | Landesamtes für Bergbau, Energie und Geologie | G |
| Nordrhein Westfalen | |||
| 1866 | Geologische Übersichtskarte der Rheinprovinz und der Provinz Westfalen; 1:500.000 (1e druk) | H. von Dechen | G |
| 1883 | Geologische Übersichtskarte der Rheinprovinz und der Provinz Westfalen; 1:500.000 (2e druk) | H. von Dechen | G |
| 2011 | Geologische systeme in Nordrhein-Westfalen | Geologischer Dienst NRW | G |
| FRANKRIJK | |||
| 1832 | Carte Physique et Mineralogique de la France; 1:3.500.000 | C. Malte-Brun | G |
| 1841 | Carte Geologique de la France | M.M. Dufrénoy en E. de Beaumont | G |
| 1882 | Carte Geologique de la Region Francaise; 1:2.550.000 | Jouvet en Cie | G |
| 1892 | France Geologique; 1:3.700.000 | L.E. Desbuissons en J. Migeon | G |
| 1920 | La géologie de la France | G | |
| GROOT BRITTANNIË | |||
| 1832 | Carte physique et mineralogique des iles Britannique; 1:15.000.000 | M. Malte-Brun | G |
| 1854 | Geological and palaeontological map of the British Isles; 1:550.000 | E. Forbes en A.K. Johnston | G |
| 1904 | Geological map of Great Britain | H.B. Woodward | G |
| Engeland en Wales | |||
| 1815 | A delination of the strata of England and Wales | W. Smith | G |
| 1820 | A new geological map of England and Wales | W. Smith | G |
| 1834 | The inland navigation, rail roads, geology and minerals of England & Wales; 1:1.100.000 | J. Arrowsmith | G |
| 1843 | Geological map of England and Wales; 1:780.000 | R. Murchison | G |
| 1860 | Geological map of England and Wales | J. Reynolds | G |
| EUROPA | |||
| 1822 | Carte géologique de la France, des Pays-bas; 1:3.700.000 | J.-B.J. d'Omalius d'Halloy | G |
| 1837 | Carte géologique d'Europe; 1:15.000.000 | M.J.J.N. Huot en J.-B.J. d'Omalius d'Halloy | G |
| 1839 | Geognostische Übersichtkarte von Deutschland, Frankreich, England; 1:2.500.000 (2e druk 1869) | H. von Dechen | G |
| 1843 | Europa in Geologischer Beziehung nach den Hauptmassen der Gebirgs-Formationen; 1:17.000.000 | J. Perthes | G |
| 1844 | Geognostische Karte von Central und West Europa; 1:4.070.00 | H. von Dechen, W. Hughes en J. Meyer | G |
| 1856 | Geological map of Europe; 1:9.500.000 | Sir. R.I. Murchison en J. Nicol | G |
| 1875 | Carte géologique de Europe; 1:3.800.000 | A. Dumont | G |
| 1881-1913 | Carte géologique internationale de l'Europe; 1:1.500.000 | H.E. Beyrich en W. Hauchecorne | G |
| 1964-2000 | Carte géologique internationale de l'Europe; 1:1.500.000 | A. Werner, et al. | G |
| 1967-1998 | International Quaternary Map of Europe; 1:2.500.000 | A. Voges, et al. | G |
| 2005 | Soil Regions of the European Union and Adjacent Countries; 1:5.000.000 | R. Baritz, et al. | B |
| 2005 | The 1:5 Million International Geological Map of Europe and Adjacent Areas | K. Asch | G |
| B = Bodem, G = Geologisch, H = Hoogte, L = Landbouw, M = Geomorfologisch, R = Reliëf | |||